Productschap vis

Het nationale beleid is voornamelijk gebaseerd op de Visserijwet. In de Structuurnota Zee- en Kustvisserij is het overheidsbeleid uitgewerkt dat tot 2003 voor de zee- en kustvisserij gevoerd wordt. Het nationale beleid en regelgeving voor de visserij valt onder de verantwoordelijkheid van het Ministerie van Landbouw, Natuurbeheer en Visserij.

Actueel is het beleid dat zich richt op het stoppen van de achteruitgang van de biodiversiteit in Europa: Natura 2000

Zeevisserij

Het beleid voor de zeevisserij is ingekaderd in het Europese Gemeenschappelijke Visserijbeleid (GVB). Nederland heeft een eigen verantwoordelijkheid om de doelen van het GVB te realiseren, ook waar het gaat om het instandhouden van de visbestanden via de TAC en quota.

Via het Nederlandse Biesheuvelsysteem worden de nationale quota onderverdeeld in contingenten voor iedere visser. Doel van het Biesheuvelstelsel is om de verantwoordelijkheid over het beheer van de nationale quota tussen overheid en visserijsector te delen. De vissers zijn lid van een quotabeheergroep (Biesheuvelgroep). Elk jaar maakt de groep zelf een visplan, waarin zij aangeeft hoe dat jaar invulling wordt gegeven aan de visserij-activiteiten. Leden van een groep kunnen quota van elkaar huren, hetgeen leidt tot grote flexibiliteit. De vissers zijn zelf verantwoordelijk voor de controle op naleving van de afspraken. Op deze manier wordt gezorgd dat de vissers binnen de quota blijven. Met het Biesheuvelsysteem vist Nederland al jaren binnen de grenzen van de quota.

Kustvisserij

Het beleid voor visserij in de kustwateren en visserijzone (de 12-mijlszone) wordt ten dele bepaald door het GVB, maar is voornamelijk nationaal beleid.

Volgens het GVB mogen schepen groter dan 8 meter alleen in de 12-mijlszone vissen als ze een motorvermogen van maximaal 300pk (221kW) hebben. Tevens moeten de schepen op de zogenaamde Europese Lijst 1 staan. Lijst 1 is samengesteld op basis van historische visserijactiviteiten en heeft een beperkt aantal plaatsen. Uitbreiding van deze lijst is binnen het huidige beleid niet voorzien. Op basis van historische rechten hebben een aantal garnalenvissers uit België, Duitsland en Frankrijk, voor zover zij op Lijst 1 voorkomen, toegang tot de Nederlandse 12-mijlszone. In het kader van het Beneluxverdrag hebben Nederlandse en Belgische vaartuigen toegang tot elkaars 3-mijlszone.

De kustvisserij op niet door de EU gequoteerde soorten, zoals de visserij op garnalen, wordt door middel van vergunningen, met daaraan verbonden voorwaarden gereguleerd. De regulering van de visserij staat hierbij in nauwe relatie met de natuur. Dit komt onder andere tot uiting bij het verlenen van vergunningen (tijdsduur en plaats van visserij). Zo zijn de garnalenvergunningen gekoppeld aan de volgende voorwaarden: (i) een maximaal motorvermogen van 300pk; (ii) aanwezigheid van adequate vangstsorteerapparatuur; en (iii) aanwezigheid van een gladde pijp of goot die ondermaatse vis rechtstreeks buitenboord leidt. Garnalenvissers die ook over een visquotum in het kader van het GVB beschikken, dienen in het bezit te zijn van een visserijlicentie.

Schelpdiervisserij

De visserij op schelpdieren is geregeld via het Beheersplan Schelpdiervisserij, waarin beleidsmaatregelen zijn uitgewerkt voor een vijftal jaren. Het beheersplan is gericht op het beschermen van natuurwaarden zoals zeegrasvelden en oude mosselbanken en het voorkomen van voedseltekorten bij vogels in jaren dat er weinig schelpdieren aanwezig zijn. Deze beheersplannen worden door de sector zelf opgesteld. Elk jaar stelt de sector op basis van het beheersplan een visplan op, waarin specifieke afspraken worden gemaakt over vistijden, vistuigen, quoteringen en dergelijke. Degenen die de afspraken overtreden, worden door de sector zelf beboet. In 1997 zijn de beheersmaatregelen over de periode 1993-1997 geëvalueerd. Geconcludeerd werd dat het beleid voor de schelpdiersector, met enige aanpassingen, tot 2003 kon worden voortgezet.

Binnenvisserij

Voor de binnenvisserij is het Beleidsbesluit Binnenvisserij het belangrijkste beleidskader. Dit beleidsbesluit heeft als doel de binnenvisserij meer te betrekken bij het beheer van de visbestanden.

De overheid heeft lange tijd een dominante rol gespeeld in de binnenvisserij. De overheid is namelijk eigenaar van de binnenwateren en verhuurt daarom de visrechten in deze wateren. Tot op regionaal niveau schreef de overheid voor waar, hoe en wanneer er gevist kon worden. Ook waren de visrechten lange tijd gesplitst, dat wil zeggen dat de binnenvissers geen rechten hadden voor het vissen op schubvis, zoals snoekbaars. De schubvisrechten waren toebedeeld aan sportvissers.

Met het beleidsbesluit zijn voor de binnenvisserij mogelijkheden geschapen om ook op schubvis te mogen vissen. In de verschillende binnenwateren worden visstandbeheercommissies (VBCs) opgericht. In deze VBCs moeten binnenvissers en sportvissers tot overeenstemming komen over de wijze waarop de visserij kan plaatsvinden. Dit wordt vastgelegd in een visplan, hetgeen onderdeel is van een visstandbeheersplan. Momenteel worden in het hele land VBCs opgezet.

Voor het IJsselmeer is in 1996 een afzonderlijk beleid ingezet om tot een beter beheer van het visbestand te komen. De visserij-intensiteit is met de helft teruggebracht. Om dit doel te realiseren is destijds de Producentenorganisatie IJsselmeer opgericht.

Met het Beleidsbesluit Binnenvisserij en het beleid voor het IJsselmeer zijn belangrijke stappen genomen om tot een goed visserijkundig beheer te komen. Toch blijft er nog een aantal uitdagingen liggen die overheid en sector moeten aanpakken: de illegale visserij (stroperij) en het beheer van de glasaalstand bijvoorbeeld.

Aquacultuur

De sector aquacultuur, het kweken van vis, is in Nederland volop in ontwikkeling. Het Productschap Vis heeft in juni 2001 de Beleidsnota Viskweek uitgebracht. In de nota geeft het productschap zijn visie op de gewenste ontwikkeling van de kweeksector in Nederland. Ook geeft het schap in een aantal speerpunten aan hoe deze ontwikkeling gestimuleerd en mogelijk gerealiseerd kan worden.

Zie ook www.wetten.nl